Kuchnia góralska

Była popularna na długo wcześniej, niż bracia Golcowie wyśpiewali swoją słynną „Kwaśnicę”. Wielbiciele tej kuchni od lat organizowali pielgrzymki do Karczmy „Rzym” w Suchej Beskidzkiej czy karczmy w Jeleśni, by delektować się tamtejszymi specjałami. I choć regionalna kuchnia góralska nie należy do specjalnie wykwintnych, urzeka doskonałym smakiem i choć prosta, na pewno nie jest prostacka. Wprawdzie jej podstawą jest kapusta oraz ziemniaki, jednak zaskakuje ona sporą ilością pysznych i oryginalnych potraw takich, jak: bukty, tarciochy, moskole, karpiele, kwaśnice, żury i kołacze.

Ziemniaki, zwane przez gospodynie grulami, znajdują wiele zastosowań. Przede wszystkim przyrządza się z nich kluski: bukty i hałuski oraz kluski grulane. Z ziemniaków powstawał także tzw. moskol, który doskonale zastępował chleb.

Dzisiaj kiszoną kapustę można kupić w każdym sklepie, jednak szanująca się gospodyni woli kisić ją sama zgodnie ze starą recepturą. Obecnie nikt już wprawdzie kapusty nie depta, ale sposób przyrządzania niewiele się zmienił. Dawniej kapustę kiszono w sporej wielkości, drewnianych beczkach - to właśnie rozmiar beczki i ilość kapusty wymuszały deptanie jej nogami. Z kiszonej kapusty przyrządza się słynną kwaśnicę i kapustę z grochem.

Trudno wyobrazić sobie kuchnię góralską bez oscypka. Sposób wyrobu tego wędzonego i słonego sera jest przekazywany z pokolenia na pokolenie i stanowi rodzinne tajemnice. Wiadomo, że wyrabia się je z owczego mleka. Bundz, czyli owczy twaróg wkłada się do ozdobnych form, a potem zanurza się na kilka chwil we wrzącej wodzie. Następnie uformowany ser moczony jest w osolonej, zimnej wodzie i po tym zabiegu dopiero można go wędzić.

Ważnym składnikiem góralskiej kuchni jest również owcze mięso – najczęściej w postaci pieczonej baraniny oraz baranich kotletów, czy doskonałego udźca baraniego.

Podobno góralskie dania powinny być, jak góralski charakter – wyraziste, ostre i zdecydowane. Poniżej kilka z nich:

• Kwaśnica na żeberkach – gęsta zupa z kiszonej kapusty, z zasmażką. Można podawać ją z ziemniakami.
• Bryjka z mąki razowej pszennej – proste danie z mąki i osolonej wody, o dość gęstej konsystencji. Po rozlaniu bryjki do miseczek, na środku należy zrobić wgłębienie i  włożyć w nie łyżkę masła i łyżkę miodu.
• Prażucha – gęsta potrawa z uprażonej mąki jęczmiennej i wody. Gotową masę należy przełożyć na talerze, polać stopionym boczkiem i posypać skwarkami. Podaje się ją z kwaśnym mlekiem.
• Bombolki z miodem – ciasteczka drożdżowe oblane miodem
• Herbata góralska – herbata z cukrem i spirytusem, idealna na rozgrzewkę.